Deprem kuşağında yer alan Kocaeli’de, olası afetlere karşı hazırlık süreci yeni bir aşamaya taşınıyor. Kentin zemin yapısından fay hatlarına kadar tüm kritik verilerin tek merkezde toplanması hedefiyle başlatılan çalışma, yalnızca bugünü değil, geleceğin şehir planlamasını da doğrudan etkileyecek bir dönüşümün kapısını aralıyor. Büyükşehir Belediyesi, teknolojiyi ve bilimi aynı potada buluşturarak “dirençli şehir” hedefini somut adımlarla güçlendiriyor.
Büyükşehir’den depreme hazırlıkta güçlü adım
“Dirençli şehir, güçlü gelecek” vizyonu yapay zekâ ile pekişiyor
Deprem riski yüksek kentler arasında yer alan Kocaeli’de, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen kapsamlı proje dikkat çekiyor. Büyükşehir, zemin verilerini yapay zekâ destekli analizlerle birleştirerek kentin depreme hazırlık seviyesini en üst noktaya çıkarmayı amaçlıyor.
Veriler haritaya dökülüyor
2023 yılında başlatılan “Zemin Veri Bankası” projesi kapsamında, il genelinde bugüne kadar yapılan tüm zemin etüt çalışmaları sayısallaştırılarak ortak bir veri havuzunda toplanıyor. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre edilen sistem sayesinde bu veriler, yapay zekâ destekli analizlerle detaylı zemin haritalarına dönüştürülüyor. Böylece Kocaeli’nin riskli ve güvenli bölgeleri bilimsel verilerle net biçimde ortaya konuluyor.
Kurumlardan alınan veriler tek sistemde
Proje, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı’na bağlı Zemin Deprem İnceleme Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülüyor. Belediyelere ait zemin etüt raporlarının yanı sıra Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumlardan temin edilen veriler de dijital ortama aktarılıyor. Sıvılaşma potansiyeli, heyelan riski ve fay hatlarına ilişkin kritik bilgiler aynı sistem üzerinden izlenebilir hale geliyor.
Yapay zekâ destekli detaylı zemin haritaları
Projenin en çarpıcı yönünü ise yapay zekâ algoritmaları oluşturuyor. Zemin sınıflandırması, taşıma kapasitesi ve sıvılaşma riski gibi hayati parametreler, bu algoritmalar sayesinde daha hızlı ve daha doğru biçimde analiz ediliyor. Olası depremlerde yüksek risk taşıyan alanlar önceden tespit edilerek mikro bölgeleme çalışmaları hızlandırılıyor; afet yönetimi ve şehir planlama süreçleri bilimsel temellere oturtuluyor.
41 bini aşkın zemin verisi kayıt altında
Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile Coğrafi Bilgi Sistemleri Müdürlüğü’nün katkılarıyla bugüne kadar binlerce jeolojik ve jeoteknik rapor sisteme aktarıldı. Çalışmalar kapsamında 5 bin 965 araştırma çukuru, 10 bin 964 sondaj, 4 bin 108 jeofizik çalışma olmak üzere toplam 41 bin 37 zemin verisi dijital ortamda kayıt altına alındı. Bu rakam, Türkiye genelinde benzeri az bulunan bir veri büyüklüğüne işaret ediyor.
Vatandaşlar da zemin bilgilerine ulaşabilecek
Projenin tamamlanmasıyla birlikte, yeni yapılacak zemin etütlerinde mevcut verilerden yararlanılarak daha güvenli yapılaşma alanları belirlenecek. Aynı zamanda sistemin, vatandaşların da erişimine açık olan “Kocaeli Şehir Rehberi” üzerinden zemin durumu sorgulamalarına imkân tanıması planlanıyor. 2025 itibarıyla önemli aşamaları tamamlanan çalışma, yalnızca Kocaeli için değil, Türkiye’nin depremle mücadele stratejisi açısından da örnek bir model olarak öne çıkıyor.
